This is a Clilstore unit. You can link all words to dictionaries.

An Coimisiún Reifreann

Bhuel, a chairde, fáilte go dtí clár na seachtaine seo de ‘Domhan an Dlí’ ar, Raidió an Ghleanna.  Liom sa stiúideo, tá an t-abhchóide, Gearóid Ó Gallchobhair, agus is é an t-ábhar cainte a bheas againn anocht ná An Coimisiún Reifrinn.  Caidé atá i gceist leis, cé na daoine atá ina mbaill den Choimisiún, caidé a dhéanann siad, agus caidé an tábhacht a bhaineann leo?  Bhuel, a Ghearóid, tósóidh muid leis an chéad cheist sin: caidé atá i gceist leis an Choimisiún Reifrinn agus cé na daoine a bhfuil ballraíocht acu ann?

Bhuel, a Shíle, faoi Acht an Reifrinn 1998, gach uair a bhíonn reifreann le reáchtáil, féadfaidh an tAire Comhshaoil, Oidhreachta agus Rialtais Áitiúil Coimisiún Reifrinn a cheapadh, agus is é ról an Choimisiúin go bunúsach ná ábhar an reifrinn a mhíniú, feasacht an phobail ar an reifreann a chur chun cinn agus na toghthóirí a spreagadh le vóta a chaitheamh.

Agus caidé an dóigh a ndéanann siad é seo – an fheasacht seo a chur chun cinn, mar a deir tú féin?

Bhuel, bíonn ráiteas amháin nó níos mó le n-ullmhú acu ina mbíonn míniú ginearálta ar ábhar agus ar théacs an reifirinn.  Ní mór dóibh ansinna ráitis sin a fhoilsiú agus a dháileadh i gcibé slí is mó is dóigh leis an Choimisiún a tharraingeoidh aird na toghlachta orthu – ar an teilifís, ar an raidió nó trí mheán leictreonach eile.

Go maith, agus an dara cuid den cheist sin, cé na daoine a bhfuil baint acu leis an Choimisiún Reifrinn?

Bíonn iarchomhalta den Ard-Chúirt nó den Chúirt Uachtarach ina Chathaoirleach ar an Choimisiún.  Is é an Príomh-Bhreitheamh a cheapann an Cathaoirleach ar iarratas ón Aire Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil. Bíonn ceathrar comhaltaí eile sa Choimisiún: Cléireach Dháil Éireann, Cléireach Sheanad Éireann, An tOmbudsman agus An tArd-Reachtaire Cuntas agus Ciste.  Is é Oifig an Ombudsman agus an Coimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí a sholáthraíonn Rúnaíocht an Choimisiúin Reifrinn. Íocann an dá oifig as na costais foirne sin agus ní íoctar iad amach as na buiséid do na feachtais faisnéise.  Ní fhaigheann an Cathaoirleach ná comhaltaí eile an Choimisiúin Reifrinn aon íocaíocht as obair an Choimisiúin.

Agus, ní insíonn an Coimisiún dúinn caidé an dóigh lenár vóta a chaitheamh sa reifreann…

Ní insíonn, agus is pointe fíorthábhachtach é sin: caithfidh an Coimisiún a bheith neodrach.  Is cuma faoi thuairimí pearsanta bhaill an Choimisiúin i leith an reifrinn atá i gceist, ní féidir leo na tuairimí sin a chur in iúl go poiblí.  Is é gnó an Choimisiúin an t-eolas a chur ar fáil i mbealach soiléir agus neodrach le go mbeidh an pobal féin in ann cinneadh a dhéanamh faoin dóigh a gcaithfidh siad a vóta.

Ceist an-bhunúsach, agam ort, a Ghearóid – agus b’fhéidir go raibh sé de cheart agam tosú leis an cheist seo – ach, ar mhiste leat a mhíniú dár gcuid éisteoirí, caidé go díreach is brí le reifreann?

Cinnte, is éard is reifreann ann ná vóta a chaitheann na daoine ar leasú atá molta ar an Bhunreacht.  Má vótálann tromlach na ndaoine ar son an leasaithe, déantar an leasú a fhaomhadh agus déantar na focail chuí a bhaint as an Bhunreacht nó a chur leis. Má vótálann tromlach simplí ina choinne fágtar an doiciméad mar atá sé.

Go raibh maith agat, a Ghearóid – míniú simplí agus neodrach tugtha agat ansin!  

Short url:   http://multidict.net/cs/1936