This is a Clilstore unit. You can link all words to dictionaries.

'Tuigim anois do Chú Chulainn' le Colm Breathnach

'Tuigim anois do Chú Chulainn’ le Colm Breathnach

m’athair féin agus a chairde

samhraí agus sinn cois trá

dh’imrídís cluiche linne páistí

tráthnóintí ar an ngaineamh

cluiche go dtugaidís “cluiche deas garbh” air

 

an t-aon riail amháin gur ghéilleamar inti

ná raibh aon rialacha ag baint leo mar chluichí

 

oiliúint áiféiseach ab ea é ar shlí

dúinne páistí ar bhealaí an tsaoil

 

ach cuimhním anois ar lá

go rabhamar ag iomáint

is gur ghortaíos m’athair sa lámh

le buille iomraill dom chamán

 

athlaoch righin é fán dtráth sin

rud nár thuigeas-sa mar aosánach

ach tuigim anois do Chú Chulainn

an lá gur imir sé go deas garbh

cois trá lena mhacán féin

 

os comhair mhaithe Chúige Uladh

tuigim cén taobh gur chaith Cú Chulainn

leas a bhaint as an nga bolga

sa chluiche deas garbh lena mhac, Conla.

 

Le caoinchead Choilm Bhreathnaigh agus Coiscéim. Céadfhoilsíodh in Scáthach (Coiscéim, 1994).

 

Máirín Nic Eoin: Foilsíodh an dán seo den chéad uair sa leabhar Scáthach, nach ea, áit a raibh an Rúra-, na scéalta Rúraíochta mar phointe tagartha...

Colm Breathnach: Is ea, is ea. Em, chuaigh An Táin, Táin Bó Cuáilnge, i bhfeidhm go mór ormsa, caithfidh mé a rá, ó bhíos i mo leaid óg, is dócha ó ó tháinig an leagan Béarla le Thomas Kinsella amach agus chomh maith leis sin tháinig The Táin le Horslips amach ag an am gcéanna, agus na scéalta ar fad ansan, chuadar i bhfeidhm go mór orm agus téann siad i bhfeidhm orm i gcónaí. Agus  cuid de cuid de sin ab ea, cuid den gcúlra a bhain leis an gcnuasach Scáthach ab ea é sin, an tslí em ina gcuireann na scéalta sin ar fad sa Táin síos ar chaidreamh daonna agus ar shlite ina mbíonn daoine ag déileáil le chéile, is dócha gur saghas miotas go pointe áirithe is ea é, ach is saghas cur síos áibhéileach ar an tslí ina ndeineann daoine caidreamh le chéile agus an tslí ina ndeineann rudaí beaga saghas ócáidí móra a thógaint, mar a déarfá. Agus sa dán seo, ‘Tuigim anois do Chú Chulainn’ bhíos ag iarraidh é sin a úsáid, an tslí ina ndeintear sna scéalta sin em láthair fíordhaonna a chur i láthair ach is rud saghas uilíoch é agus bhíos ag iarraidh é sin a úsáid, an rud uilíoch seo atá sa Táin a thabhairt isteach i mo scéal féin, an caidreamh idir mé féin agus m’athair arís mar a tharlaíonn sa chás áirithe sin, ach trí Scáthach ar fad tá, is is caidreamh daonna de shaghas amháin nó de shaghas eile atá i gceist tríd an leabhar ar fad agus iarracht saghas na glórtha éagsúla seo a chur a chur ag labhairt, is ag insint a scéil féin mar a dheintear sa sa Táin, abraimis. Em, chomh maith leis sin, dar ndóigh, is freagairt do Shomhairle MacGill-Eain agus an chéad chnuasach aige siúd, Dàin d’Eimhir, ba í Eimhir cailín Chú Chulainn agus mar sin thugas freagra air sin agus luas Scáthach atá, gur bean Albanach í de réir an traidisiúin.

Ach thug sé thug sé aga dom nó faill dom na glórtha seo ar fad saghas a bhí, d’fhéadfá a rá, saghas á gcloisint agamsa a chur i láthair ar shlí neamhphearsanta ach i slí pearsanta chomh maith. Tá tá rudaí fíorphearsanta a bhaineann liom féin ach cuirim b’fhéidir i nglórtha daoine eile, daoine eile ag labhairt, mar a déarfá, agus sa chás seo níl ann ach an ghnáthchoimhlint más maith leat idir idir mac agus athair nó idir idir an fear óg agus an duine níos sine, sa chás seo Cú Chulainn saghas, an fear óg scafánta teanntásach par excellence, más maith leat, ach críochnaionn sé suas saghas ag troid lena mhac féin atá saghas ag iarraidh é a chur as áit, más maith leat, á rá ‘mise an laoch sa scéal seo’ agus em sin é an rud atá á rá, b’fhéidir, sa dán. Is saghas, de réir mar a théann tú san aois, tuigeann tú conas mar a bhraith t’athair féin, b’fhéidir, agus tú ag iarraidh you know tú féin a chur in iúl ina choinne siúd, mar déarfá, so sin atá i gceist, is dóigh liom, sa dán sin. 

 

Short url:   http://multidict.net/cs/2234